Do tỷ giá không đủ hấp
dẫn nên, khảo sát tại ba đơn vị làm dịch vụ kiều hối, chỉ có 10% ngoại
tệ được người nhận gửi hoặc bán cho ngân hàng.
Tổng lượng kiều hối chuyển
về trong năm 2009 đạt 6,283 tỉ USD, giảm 12,8% so với năm 2008. Ông Trần
Xuân Huy, tổng giám đốc ngân hàng Sacombank cho biết, doanh số chi trả
kiều hối qua Sacombank trong năm 2009 là 850 triệu USD, nhưng chỉ 10% là
được bán lại cho ngân hàng, và cũng rất ít người gửi lại ngân hàng.
Ngân hàng TMCP Sài Gòn (SCB) cho biết lượng kiều hối qua ngân hàng được
bán lại không quá 10% doanh số kiều hối. Còn ở hệ thống Western Union ở
ngân hàng ACB, nơi thường chuyển số ngoại tệ nhỏ lẻ dưới 10.000 USD/món,
thì phần lớn người nhận không bán ngoại tệ lại ngân hàng.
Dân vẫn cất giữ USD
“Người ta nhận ngoại tệ
rồi bước ra bán ở chợ kế bên, dù ngân hàng ở ngay cạnh”, giám đốc công
ty kiều hối của một ngân hàng kể. Thí dụ, người nhận 1.000 USD đem ra
tiệm vàng bán được giá 19,5 triệu đồng, thì nếu bán cho ngân hàng ở giá
18.500đ/USD, họ sẽ bị thiệt 1.000.000đ.
Theo báo cáo cuối năm 2009 của ngân hàng Nhà nước
chi nhánh TP.HCM, tính riêng trên địa bàn TP.HCM, không những lượng
kiều hối chuyển về là 3,1 tỉ USD, so với năm 2008 giảm 20,3%, mà doanh
số mua bán ngoại tệ của các ngân hàng thương mại giảm mạnh. Tổng doanh
số mua đạt 64,4 tỉ USD, chỉ bằng 67% so với năm 2008, tổng doanh số bán
đạt 69,7 tỉ USD, bằng 71,8%.
Theo giám đốc khối ngoại hối của một ngân hàng
nước ngoài, các ngân hàng chỉ mua được vài trăm triệu USD. Lượng ngoại
tệ còn lại không hoàn toàn được chuyển hết qua tiền đồng mà được dân
chúng cất giữ, gửi tiết kiệm, mua vàng.
Mấu chốt là tỷ giá
Theo nguồn tin trong giới
tài chính, từ tháng 12.2009 đến tháng 1.2010, ngân hàng Nhà nước đã hỗ
trợ doanh nghiệp bằng cách bán khoảng 3 tỉ USD cho các ngân hàng thương
mại (riêng tháng 12.2009 khoảng 2 tỉ USD), tương đương 55.437 tỉ đồng
(theo tỷ giá 18.479đ/USD) được rút về. Lượng tiền rút về như vậy là một
trong những nguyên nhân dẫn tới tình trạng khan hiếm tiền đồng và dẫn
ngân hàng vào cuộc đua lãi suất huy động để thu hút thêm vốn, đáp ứng
nhu cầu tín dụng cuối năm. Theo ngân hàng Nhà nước, tổng số dư tiền gửi
tháng 1.2010 ước chỉ tăng 0,3% so với tháng trước, trong khi tín dụng
đối với nền kinh tế tháng 1.2010 ước tăng 1% so với tháng trước.
Điều này, theo giám đốc
ngoại hối trên, nằm trong ý đồ của ngân hàng Nhà nước. Bởi khi tiền đồng
khan hiếm, doanh nghiệp – một khi đã không còn được hỗ trợ lãi suất và
khó khăn khi vay tiền đồng – đã phải bán USD cho các ngân hàng thương
mại để có tiền đồng. Cộng thêm với việc một số doanh nghiệp quốc doanh
bán ngoại tệ theo quy định, giúp ngân hàng thương mại cải thiện tình
trạng thanh khoản ngoại tệ. Đồng thời kéo tỷ giá USD/VND trên thị trường
liên ngân hàng, trước luôn ngang ngửa với tỷ giá thị trường tự do, nay
đã giảm xuống còn 18.600đ/USD.
Dù vậy, một số ý kiến cho rằng, hỗ trợ này chỉ có
thể thực hiện trong ngắn hạn. Tỷ giá USD/VND ngoài thị trường tự do vẫn
cao hơn giá niêm yết chính thức, nhiều người vẫn than khó mua được USD ở
ngân hàng.
Ngân
hàng ANZ, với báo cáo mới nhất đầu tháng 2, dự báo tỷ giá USD/VND sẽ
nằm ở mức 19.300đ vào tháng 12.2010. Khi người ta vẫn kỳ vọng USD tăng
giá, thì tâm lý găm giữ USD vẫn còn. Nhiều chuyên gia kinh tế, và cả
quan chức, gần đây, khi gặp báo giới, đã cho rằng cần có chính sách tỷ
giá hợp lý, để nguồn ngoại tệ trong dân quay trở lại lưu thông.
Hồng Sương