Đó là nhận xét của TS Peter Koenig, thành viên tổ tư
vấn của Quốc hội Mỹ, tại buổi tọa đàm về các vụ kiện chống bán phá giá
do hội đồng tư vấn về phòng vệ thương mại, Phòng Thương mại và công
nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức ngày 10-3.
Liên quan đến vụ Việt Nam kiện Mỹ ra tổ chức thương mại
thế giới (WTO) này đã có nhiều câu hỏi của cử tọa đặt ra với ông Peter
Koenig.
* Việc Việt Nam kiện Mỹ ra WTO vì áp thuế chống
bán phá giá tôm, theo kinh nghiệm của ông, khả năng thành công như thế
nào?
- Mỹ đang rà soát cuối kỳ để xem có tiếp tục áp thuế
chống bán phá giá tôm Việt Nam năm năm kế tiếp không. Quyết định này sẽ
căn cứ liệu việc bỏ áp thuế chống bán phá giá có làm tổn hại các nhà sản
xuất ở Mỹ. Mỹ đã dùng phương pháp quy về 0 để áp thuế chống bán phá
giá. Nghĩa là cùng mặt hàng có sản phẩm doanh nghiệp bán giá cao, có mặt
hàng bán giá thấp.
Nhưng Mỹ chỉ tính những mặt hàng bán giá thấp. Việc này
bị nhiều nước phản đối. Với vụ kiện tôm Việt Nam, Ủy ban Thương mại
quốc tế Mỹ nhiều khả năng sẽ bỏ phiếu tiếp tục áp thuế. Muốn được bỏ,
Việt Nam cần chứng minh việc bỏ thuế không ảnh hưởng đến giá cả ở Mỹ và
Việt Nam còn nhiều thị trường khác nữa, không chỉ tập trung vào Mỹ.
Về vụ Việt Nam
kiện Mỹ ra WTO, theo tôi, khả năng chiến thắng là khả quan vì Mỹ đã
thua trong nhiều vụ kiện tương tự. Do thua nhiều lần nên chiến lược hiện
nay của Mỹ là không áp dụng đồng loạt kết quả các vụ kiện cho các quốc
gia. Quốc gia nào muốn không bị áp phương pháp quy về 0 thì phải tham
gia tố tụng. Vì nhiều nước đã kiện nên khi tranh tụng Mỹ sẽ gặp khó khăn
do không thể đưa ra các câu trả lời không nhất quán trong các vụ kiện
tương tự. Nên Việt Nam có thể cố gắng để có kết quả tốt trong vụ kiện
này.
* Theo ông, mặt hàng nào tiếp theo của Việt Nam
có thể sắp bị kiện?
- Khi có một vụ kiện của Mỹ với Trung Quốc về mặt hàng
nào đó thì những mặt hàng tương tự từ Việt Nam cũng phải để ý. Tôi không
có bằng chứng nào về khả năng các mặt hàng Việt cụ thể có thể bị kiện
trong tương lai nên tôi không dự đoán. Tôi chỉ nhắc đến những mặt hàng
đang được đề cập nhiều trên báo chí Mỹ gần đây, thuộc diện “nhạy cảm”
của Việt Nam như dệt may, thép, đồ gỗ, đinh, ốc vít thép... Đặc biệt, đồ
gỗ thì các nhà sản xuất ở Mỹ đang rất “căng” vì nhiều ý kiến cho rằng
Trung Quốc không phải nhà xuất khẩu lớn nhất mà có thể là Việt Nam.
* Ông có lưu ý gì với các doanh nghiệp Việt Nam
để bớt bị kiện và thiệt hại vì kiện?
- 2009 là năm kỷ lục về các vụ kiện trợ cấp không chỉ
với Việt Nam của Mỹ. Quý IV các vụ kiện đã giảm xuống và hi vọng tiếp
tục giảm. Nhưng sau khi nền kinh tế hồi phục thì số vụ kiện chắc lại
tăng lên vì các doanh nghiệp có nhiều tiền cho kiện tụng. Thực tế phía
Mỹ sẽ rất khó chứng minh những trợ cấp chung cho rất nhiều mặt hàng khác
nhau. Khi bị kiện, nếu có, Việt Nam nên chứng minh việc trợ cấp không
nhằm vào một thị trường cụ thể.
Cần chuẩn bị trước để có chứng minh được biên độ phá
giá hoặc trợ cấp thấp vì mức thuế chống trợ cấp, phá giá sẽ tính trên
biên độ này. Nếu Việt Nam chứng minh được vật liệu cho hàng xuất khẩu là
từ nhập khẩu thì rất có lợi. Khi bị kiện bán phá giá các mặt hàng gỗ,
Trung Quốc đã khéo léo chứng minh được hơn 30% nguyên liệu của họ là
nhập khẩu. Biên độ bị áp thuế chống bán phá giá khá thấp, chỉ 7-8%. Các
nhà sản xuất Hoa Kỳ vì thế mất động cơ khởi kiện các nhà sản xuất nước
ngoài tiếp theo.
CẦM VĂN KÌNH