Báo chí, dư luận chưa lắng xuống bởi những thông tin từ Thông tư 13, thì ngày 2/8 vừa qua, Nghị định 85/2010/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán (TTCK) được ban hành, lại tiếp tục là đề tài thường xuyên trên các trang báo tài chính, chứng khoán. Ông Trần Xuân Nam, Phó tổng giám đốc CTCK Dầu Khí cũng chia sẻ với Stocknews một góc nhìn về vấn đề này.
Thưa ông, Nghị định 85/2010/NĐ-CP vừa được ban hành, nâng mức phạt lên so Nghị định 36 ban hành ngày 8/3/2007 trước đây sẽ tác động như thế nào đến các CTCK và TTCK nói chung?
Ông Trần Xuân Nam: Theo tôi, Nghị định mới được ban hành sẽ ảnh hưởng nhất định tới hoạt động của các CTCK cũng như TTCK nói chung. Việc tăng mức phạt của Nghị định mới sẽ có tác động phòng ngừa, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của các CTCK khi thực hiện các hoạt động kinh doanh, dịch vụ của mình. Điều đó giúp hoạt động của CTCK công khai, minh bạch, tạo được niềm tin cho khách hàng.
Ngoài việc nâng mức phạt, Nghị định mới còn bổ sung vào danh mục một số hành vi vi phạm mà các cơ quan quản lý đã phát hiện trong thời gian qua. Chình vì vậy, CTCK sẽ phải tuân thủ chặt chẽ các quy trình nghiệp vụ, quy định pháp luật về kinh doanh chứng khoán và TTCK, bởi chỉ cần sơ sảy có thể sẽ bị áp dụng mức phạt khá cao. Theo tôi, đó là một tác động tích cực tới các CTCK và TTCK nói chung.
CTCK sẽ bị phạt từ 50-70 triệu đồng nếu không mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp và không trích lập dự phòng đầy đủ quỹ bảo vệ nhà đầu tư, được trích trong Điều 18 của Nghị định. Ông có nhận xét thế nào?
Mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp và trích lập quỹ bảo vệ nhà đầu tư là để có chi phí bồi thường thiệt hại cho NĐT khi có rủi ro xảy ra. Nghị định 36 ban hành năm 2007 đã quy định mức phạt đối với CTCK không thực hiện nghĩa vụ này là từ 20 đến 50 triệu đồng, đến nay, theo Nghị định 85, mức phạt được nâng lên 50 đến 70 triệu đồng, điều này phù hợp với thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, thực hiện được quy định này không chỉ phụ thuộc vào nỗ lực chủ quan của các CTCK mà còn nhiều yếu tố khác. Chẳng hạn, muốn mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp thì cần có sự phối hợp đồng bộ giữa CTCK và các doanh nghiệp bảo hiểm (DNBH). Nhưng hiện nay, những DNBH, ngay cả các đơn vị lớn và uy tín tại Việt Nam, cũng chưa có sản phẩm hoàn chỉnh về bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp trong lĩnh vực chứng khoán. Một số đợn vị có sản phẩm thì mức phí rất cao, trong khi phạm vi bảo hiểm hẹp, chưa bao hàm đầy đủ các trường hợp rủi ro có thể xảy ra trong quá trình tác nghiệp của CTCK. Vì vậy điều này cũng gây không ít khó khăn cho CTCK khi thực hiện nghĩa vụ của mình.
Đối với việc trích lập dự phòng quỹ bảo vệ NĐT cũng có những vấn đề nhất định. Theo quy định tại Thông tư 95/2008/TT-BTC của Bộ Tài chính, việc trích lập dự phòng được tính vào chi phí hoạt động kinh doanh của CTCK.Tuy nhiên, hiện nay Bộ Tài chính vẫn chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể về nguồn trích, tỷ lệ trích cho quỹ này và cách thức bồi thường cho NĐT khi có sự cố xảy ra… Do vậy, các CTCK rất khó triển khai trong thực tiễn.
Vậy theo ông, khó ở chỗ CTCK và doanh nghiệp bảo hiểm chưa “bắt nhịp” được với nhau để giải quyết vấn đề?
Đúng, khó khăn ở chỗ CTCK và DNBH chưa gặp nhau trong việc giải quyết vấn đề. Theo tôi, việc bảo hiểm cho CTCK mang nhiều rủi ro nhưng lại có nhiều tiềm năng cho các DNBH. Vì vậy, các DNBH cần nhanh chóng bắt tay nghiên cứu hoạt động của các CTCK và TTCK để đưa ra sản phẩm phù hợp, đa dạng: về mức phí, điều kiện bảo hiểm. Điều này chính là cách hỗ trợ CTCK trong việc thực hiện quy định của pháp luật.
Chỉ còn gần 20 ngày nữa Nghị định 85 sẽ có hiệu lực. Ý kiến của ông về thời hạn này?
Nghị định 85 sẽ có hiệu lực vào ngày 20/9, theo tôi là khá gấp gáp. Rất nhiều quy định trong Nghị định 85 yêu cầu CTCK phải thực hiện ngay, tuy nhiên các điều kiện để thực hiện lại chưa được chuẩn bị đầy đủ, chẳng hạn như quy định về việc mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp như tôi đã nêu trên ... Ngoài ra, một số các hành vi của CTCK sẽ bị phạt tương đối nặng như: không tổ chức tìm hiểu thu thập đầy đủ thông tin về tình hình tài chính, mục tiêu đầu tư, khả năng chấp nhận rủi ro của khách hàng; các khuyến nghị, tư vấn đầu tư của công ty cho khách hàng không đảm bảo phù hợp với tiêu thức đánh giá, phân loại khách hàng về khả năng chấp nhận rủi ro trừ trường hợp khách hàng không cung cấp đầy đủ thông tin; không cung cấp đầy đủ, trung thực thông tin cho khách hàng.
Quy định này đã được sửa đổi so Nghị định 36 để phù hợp hơn với thực tiễn hoạt động của các CTCK, đồng nghĩa CTCK sẽ không phải chịu trách nhiệm pháp lý trong trường hợp khách hàng không cung cấp đầy đủ thông tin, song, việc thực hiện được trên thực tế vẫn rất khó vì hầu hết khách hàng không muốn cung cấp thông tin này và nếu bắt họ khai báo đầy đủ mới cho mở tài khoản hoặc cung cấp dịch vụ tư vấn đầu tư thì có thể họ sẽ chuyển sang CTCK khác. Để không bị coi là vi phạm quy định, CTCK cần phải cung cấp những bằng chứng gì để chứng minh là mình đã thực hiện việc tìm hiểu, thu thập đầy đủ thông tin về khách hàng?
Do vậy, trong Thông tư hướng dẫn thi hành Nghị định tới đây cần quy định rõ hơn, giải thích cụ thể hơn các vi phạm sẽ bị xử phạt của các CTCK để việc thực thi Nghị định được thuận lợi.